Дар шароити ҷаҳонишавӣ иштироки фаъолонаи давлатҳо дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ яке аз омилҳои асосии таҳкими нуфузи байналмилалӣ ба ҳисоб меравад. Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳамчун давлати ҷавон, дар муддати на он қадар тӯлонӣ тавонист бо пешниҳодҳои дорои аҳамияти ҷаҳонӣ дар арсаи байналмилалӣ мавқеи худро мустаҳкам намояд. Қабули як қатор ташаббусҳои Тоҷикистон аз ҷониби Маҷмаи Умумии Созмони Миллали Муттаҳид (СММ) далели равшани эътирофи сиёсати хориҷии кишвар мебошад.
1. Асосҳои ҳуқуқӣ ва санадҳои байналмилалии пешниҳодҳои Тоҷикистон
То имрӯз бо ташаббуси Ҷумҳурии Тоҷикистон зиёда аз 10 қатъномаи Маҷмаи Умумии СММ дар самти об ва рушди устувор қабул гардидааст. Аз ҷумла:
Қатъномаи СММ № A/RES/58/217 (2003) – эълон намудани Соли байналмилалии оби тоза (2003)
Қатъномаи № A/RES/65/154 (2010) – эълон намудани Соли байналмилалии ҳамкорӣ дар соҳаи об (2013) [2];
Қатъномаи № A/RES/71/222 (2016) – эълон намудани Даҳсолаи байналмилалии амал «Об барои рушди устувор, 2018–2028»
Ин санадҳо аҳамияти стратегӣ дошта, масъалаи обро ҳамчун омили калидии рушди устувор ва амнияти глобалӣ муайян намуданд.
2. Рақамҳо ва нишондиҳандаҳои байналмилалӣ
Тибқи маълумоти СММ:
зиёда аз 2,2 миллиард нафар дар ҷаҳон ба оби нӯшокии бехатар дастрасии пурра надоранд.
тақрибан 40 фоизи аҳолии ҷаҳон бо норасоии об рӯ ба рӯ мебошад;
то соли 2030 талабот ба захираҳои об беш аз 30 фоиз афзоиш меёбад.
Дар чунин шароит ташаббусҳои Тоҷикистон аҳамияти хоса пайдо намуда, дар ташаккули сиёсати ҷаҳонӣ дар самти истифодаи оқилонаи захираҳои об саҳми назаррас гузоштаанд.
3. Қабули пешниҳодҳо ҳамчун нишонаи нуфузи байналмилалӣ
Қабули пешниҳодҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сатҳи байналмилалӣ далели он аст, ки ҷомеаи ҷаҳонӣ кишварро ҳамчун шарики боэътимод ва ташаббускор эътироф мекунад. Мувофиқи таҳлилҳои коршиносон, давлатҳое, ки пешниҳодҳояшон дар сатҳи СММ дастгирӣ меёбанд, сатҳи нуфузи дипломатии онҳо ба таври миёна 20–25 фоиз боло меравад .
Ин раванд барои Тоҷикистон имконият фароҳам овард, ки:
доираи ҳамкориҳои байналмилалиро васеъ намояд;
сармоягузории хориҷиро ҷалб кунад;
мавқеи худро дар масъалаҳои амният ва рушди устувор мустаҳкам созад.
4. Нақши Пешвои миллат дар ташаббусҳои байналмилалӣ.
Дар қабули пешниҳодҳои Тоҷикистон нақши Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон калидӣ мебошад. Маҳз сиёсати хориҷии мутавозин ва дурбинонаи Сарвари давлат боис гардид, ки ташаббусҳои кишвар дар сатҳи байналмилалӣ дастгирии васеъ пайдо кунанд. Баромадҳои Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар минбарҳои СММ ва форумҳои ҷаҳонӣ заминаи сиёсӣ ва ҳуқуқии қабули ин ташаббусҳоро фароҳам оварданд.
Қабули пешниҳодҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон дар сатҳи байналмилалӣ натиҷаи сиёсати хориҷии оқилона, сулҳҷӯёна ва башардӯстона мебошад. Бо такя ба санадҳои СММ ва маълумоти оморӣ метавон хулоса кард, ки Тоҷикистон имрӯз на танҳо иштирокчии муносибатҳои байналмилалӣ, балки таъсиргузори воқеӣ дар ҳалли масъалаҳои глобалӣ, хусусан масоили об ва рушди устувор ба шумор меравад.
Зувайдуллозода Ганҷина,
дотсент, мудири кафедраи таҳлили иқтисодӣ ва аудит
