Истиқлоли давлатӣ барои Тоҷикистон на танҳо оғози марҳилаи нави давлатдорӣ, балки заминаи муҳим барои рушди соҳаҳои иҷтимоӣ, аз ҷумла маориф ва баланд бардоштани мақоми омӯзгор гардид. Дар тӯли солҳои соҳибистиқлолӣ дар кишвар ба рушди низоми маориф, беҳтар намудани шароити фаъолияти омӯзгорон, баланд бардоштани сатҳи касбии онҳо ва таҳкими мавқеи омӯзгор дар ҷомеа таваҷҷуҳи махсус зоҳир карда мешавад.
Омӯзгор дар ҷомеа ҳамеша ҳамчун шахсияти созанда ва тарбиятгари насли наврас мақоми хос дорад. Зеро маҳз ӯ ба кӯдак дониш меомӯзонад, ҷаҳонбиниашро ташаккул медиҳад, ӯро ба меҳнат, ватандӯстӣ, эҳтироми арзишҳои миллӣ ва инсонӣ ҳидоят мекунад. Аз ин рӯ, дар даврони соҳибистиқлолӣ масъалаи баланд бардоштани мақоми омӯзгор яке аз самтҳои муҳими сиёсати давлатӣ дар соҳаи маориф ба ҳисоб меравад.
Дар солҳои истиқлол дар низоми маорифи Тоҷикистон ислоҳоти зиёде амалӣ гардид. Қабули қонунҳо ва барномаҳои давлатӣ дар самти маориф барои рушди муассисаҳои таълимӣ, такмили мазмуни таҳсилот ва фароҳам овардани имкониятҳои нави омӯзишӣ замина гузошт. Дар баробари ин, барои боло бурдани сатҳи зиндагӣ ва ҳавасмандии омӯзгорон тадбирҳои гуногун роҳандозӣ шуданд.
Яке аз самтҳои муҳим баланд бардоштани сатҳи касбии омӯзгорон мебошад. Имрӯз омӯзгор бояд на танҳо соҳиби дониши амиқи фаннӣ, балки дорои малакаҳои муосири педагогӣ, технологияҳои иттилоотӣ ва қобилияти истифодаи усулҳои нави таълим бошад. Рушди технологияҳои рақамӣ низ талаботи навро ба фаъолияти омӯзгор ба миён овардааст. Омӯзгори муосир бояд ба талаботи замон ҷавобгӯ буда, дар раванди таълим аз имкониятҳои технологӣ самаранок истифода барад.
Дар даврони соҳибистиқлолӣ таваҷҷуҳ ба дастгирии омӯзгорони ҷавон низ бештар гардид. Ҷалби ҷавонони соҳибмаълумот ба муассисаҳои таълимӣ, фароҳам овардани шароити мусоид барои фаъолияти онҳо ва баланд бардоштани сатҳи омодагии касбӣ аз ҷумлаи тадбирҳое мебошанд, ки ба рушди соҳаи маориф мусоидат мекунанд.
Мақоми омӯзгор танҳо бо маош ва шароити кор муайян намешавад. Эътибори воқеии омӯзгор аз муносибати ҷомеа ба касби омӯзгорӣ, сатҳи масъулияти худи омӯзгор ва натиҷаи фаъолияти ӯ вобаста аст. Омӯзгори соҳибтаҷриба метавонад дар ташаккули шахсияти як насл нақши бузург дошта бошад. Аз ин рӯ, эҳтироми омӯзгор бояд як ҷузъи фарҳанги ҷомеа бошад.
Имрӯз омӯзгорони Тоҷикистон дар тарбияи насли соҳибмаърифат, ватандӯст ва дорои ҷаҳонбинии васеъ саҳми назаррас доранд. Маҳз фаъолияти содиқонаи онҳо барои омода намудани мутахассисони оянда — табибон, муҳандисон, иқтисоддонҳо, ҳуқуқшиносон, олимон ва дигар намояндагони касбу ихтисосҳо замина мегузорад.
35 соли соҳибистиқлолии Тоҷикистон нишон дод, ки рушди давлат бе рушди маориф ва бе нақши фаъоли омӯзгор имконнопазир аст. Омӯзгор на танҳо дар синф дарс медиҳад, балки дар ташаккули ҷомеаи донишбунёд ва рушди неруи зеҳнии кишвар саҳми бевосита мегузорад.
Бо назардошти талаботи замони муосир, мақоми омӯзгор дар солҳои минбаъда низ бояд таҳким ёбад. Баланд бардоштани сатҳи касбӣ, фароҳам овардани шароити муносиби кору зиндагӣ, истифодаи технологияҳои нав ва дастгирии ташаббусҳои омӯзгорон метавонад ба боз ҳам баланд шудани сифати таълим мусоидат намояд.
Рамазон Гулзода,
мудири кафедраи психологияи Донишгоҳи давлатии Бохтар ба номи Носири Хусрав
