“Технологияҳои рақамӣ ва зеҳни сунъӣ барои ноил шудан ба Ҳадафҳои рушди устувор заминаи муносиб ба шумор мераванд. Тоҷикистон тавассути қабули стратегия ва дигар санадҳои консептуалӣ ҷиҳати марҳала ба марҳала гузаштан ба низоми рақамикунонӣ тадбирҳои зарурӣ меандешад”. Эмомалӣ РАҲМОН
Дар шароити рушди босуръати илм ва технология, низоми таҳсилоти ҷаҳонӣ ба ҷустуҷӯ ва татбиқи усулҳои муосири арзёбии дониш рӯ овардааст. Яке аз чунин усулҳои самаранок ва васеъ истифодашаванда низоми тестии супоридани имтиҳонҳо мебошад, ки дар солҳои охир дар муассисаҳои таҳсилоти олӣ мавқеи устувор ва аҳамияти назаррасро касб намудааст.
Маврид ба зикр аст, ки дар Донишгоҳи давлатии Бохтар ба номи Носири Хусрав барои татбиқи чунин низоми муосири супоридани имтиҳонҳои тестӣ Маркази тестии махсус фаъолият мекунад. Маркази мазкур бо талаботи замони муосир комилан ҷавобгӯ буда, бо таҷҳизоти компютерии муосир, шабакаи устувори техникӣ, барномаҳои махсуси тестгузаронӣ ва шароити мувофиқи санитарӣ ва техникӣ пурра муҷаҳҳаз гардонида шудааст.
Фаъолияти Маркази тестии донишгоҳ ба таъмини шаффофият, адолат ва дақиқии натиҷаҳои имтиҳонҳо равона гардида, барои донишҷӯён шароити баробар ва одилонаи арзёбии сатҳи дониш фароҳам меорад. Истифодаи технологияҳои иттилоотӣ ва низоми автоматиконидашудаи тестӣ имкон медиҳад, ки ҷараёни имтиҳонсупорӣ таҳти назорати доимӣ қарор дошта, баҳогузорӣ бе дахолати фикри шахсӣ анҷом ёбад. Дар натиҷа, омилҳои субъективӣ ва хатогиҳои инсонӣ ба ҳадди ақал расонида шуда, эътимод ба натиҷаҳои имтиҳонҳо баланд мегардад.
Низоми тестӣ ҳамчун воситаи арзёбии объективии дониш, имкон медиҳад сатҳи азхудкунии маводи таълимӣ аз ҷониби донишҷӯён ба таври дақиқ, шаффоф ва беғараз муайян карда шавад. Дар муқоиса бо усулҳои анъанавӣ, низоми тестӣ ба омилҳои субъективӣ камтар вобаста буда, нақши эҳсосот ва муносибати шахсии омӯзгорро коҳиш медиҳад.
Яке аз имкониятҳои муҳими низоми тестӣ баланд бардоштани адолат дар раванди имтиҳонсупорӣ ба шумор меравад. Дар ин низом ҳамаи донишҷӯён дар шароити якхела қарор гирифта, бо маҷмӯи саволҳои стандартизатсияшуда рӯ ба рӯ мешаванд, ки онҳо бар асоси меъёрҳои ягона таҳия гардидаанд. Арзёбии натиҷаҳо бо роҳи автоматиконидашуда ва танҳо тибқи ҷавобҳои дуруст анҷом дода мешавад, ки ин дахолати омилҳои инсонӣ ва субъективиро аз байн мебарад. Дар натиҷа, эътимод ба натиҷаҳои имтиҳонҳо афзоиш ёфта, сатҳи шаффофият ва адолат дар низоми таҳсилоти муосир баланд мегардад.
Илова бар ин, низоми тестӣ самаранокии вақтро таъмин мекунад. Раванди санҷиши дониш дар муддати кӯтоҳ анҷом ёфта, натиҷаҳо ба таври фаврӣ дастрас мешаванд ва имкони таҳлили оморӣ фароҳам мегардад. Ин омилҳо барои муассисаҳои таҳсилоти олӣ, бахусус дар шароити афзоиши шумораи донишҷӯён, аҳамияти хосса доранд.
Аз ҷиҳати технологӣ, супоридани имтиҳонҳо тавассути низоми тестӣ бо истифода аз компютер ва платформаҳои рақамӣ имкониятҳои нав фароҳам меорад. Аз ҷумла, ташкили базаи саволҳо, гуногунсозии вариантҳо, пешгирии нусхабардорӣ ва таъмини амнияти иттилоотӣ аз афзалиятҳои муҳими ин низом ба ҳисоб мераванд.
Бо вуҷуди ин, бояд эътироф кард, ки низоми тестӣ наметавонад тамоми қобилиятҳои фикрронӣ ва таҳлилӣ-и донишҷӯро пурра инъикос намояд. Аз ин рӯ, истифодаи он бояд дар ҳамгироӣ бо дигар шаклҳои арзёбӣ, аз ҷумла имтиҳонҳои шифоҳӣ, маҳорат ва корҳои эҷодӣ амалӣ карда шавад.
Супоридани имтиҳонҳо тавассути низоми тестӣ ҳамчун як ҷузъи муҳими таҳсилоти муосир, имкониятҳои васеъ барои таъмини адолат, шаффофият ва самаранокии раванди арзёбии дониш фароҳам меорад. Истифодаи дуруст ва самараноки ин низом метавонад ба баланд бардоштани сифати таҳсилот ва омодасозии мутахассисони рақобатпазир мусоидат намояд.
Мавҷудияти Маркази тестии муҷаҳҳаз ва муосир дар Донишгоҳи давлатии Бохтар ба номи Носири Хусрав шаҳодати равшани татбиқи сиёсати рақамикунонии таҳсилот ва талошҳои пайвастаи роҳбарияти донишгоҳ ҷиҳати баланд бардоштани сифати таҳсил ва мутобиқ намудани он ба меъёрҳои байналмилалӣ мебошад.
Маврид ба зикр аст, ки таъсиси чунин инфрасохтори муосири таълимӣ натиҷаи дастгириҳои ҳамаҷониба, сиёсати хирадмандона, оқилона, созанда ва маорифпарваронаи Асосгузори сулҳу ваҳдати миллӣ – Пешвои миллат, Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон мебошад, ки рушди маориф, ворид намудани технологияҳои иттилоотӣ ва рақамикунонии раванди таълимро ҳамчун самти афзалиятноки сиёсати давлатӣ муайян намудаанд. Ин иқдомҳо заминаи боэътимод барои ташаккули муҳити муосири таълимӣ ва баланд бардоштани рақобатпазирии низоми таҳсилоти олиро фароҳам меоранд.
Идрис РАҶАБОВ,
донишҷӯи курси 3-юми факултети математика
